Η Πιο Απρόσμενη Ιστορία του Φιλοζωικού σας Φίλου

Έχετε Σκεφτεί Πόσο Πρόσφατα οι Γάτες Έμεναν Μόνο Μέσα στο Σπίτι;

Μόλις πριν από εκατό χρόνια, ήταν σπάνιο μια γάτα να ζήσει ολόκληρη τη ζωή της μέσα σε ένα σπίτι. Για πάνω από δέκα χιλιάδες χρόνια, οι γάτες ζούσαν έξω, συμβιώνοντας με πουλιά και άλλα άγρια ζώα. Η εξερεύνηση του ρόλου της γάτας στο παρελθόν μας δείχνει πόσο πρόσφατη είναι η πρακτική του να κρατάμε γάτες μέσα και γιατί εκατομμύρια οικόσιτες γάτες—συχνά καλούμενες «κοινότητες γάτες»—συνεχίζουν να ζουν και να ευημερούν έξω, σε ένα φυσικό τους περιβάλλον.

Η Αφετηρία της Οικόσιτης Γάτας

Η μοναδική σχέση μεταξύ γάτων και ανθρώπων ξεκίνησε πριν από 10.000 έως 12.000 χρόνια στη Γόνιμη Ημισέληνο, περιοχή γνωστή για την αρχή του ανθρώπινου πολιτισμού στη σημερινή Δυτική Ασία. Η γέννηση της γεωργίας οδήγησε τους ανθρώπους να εγκαταλείψουν τη νομαδική ζωή και να δημιουργήσουν μόνιμους οικισμούς. Τα αποθηκευμένα τους σιτηρά προσέλκυσαν τρωκτικά.

Οι άγριες γάτες της Μέσης Ανατολής (Felis silvestris lybica) αξιοποίησαν την ευκαιρία. Κυνηγώντας αυτά τα τρωκτικά και αναζητώντας τροφή από τα απόβλητα των πρώτων ανθρώπινων οικισμών—όπως κάνουν οι κοινότητες γάτες σήμερα—βρήκαν λόγο να μείνουν κοντά στον άνθρωπο. Μετά από χιλιάδες χρόνια, εμφανίστηκε ένα νέο είδος που ζούσε φυσικά κοντά στους ανθρώπους: η Felis catus. Οι σημερινές οικόσιτες, αδέσποτες και άγριες γάτες ανήκουν όλες στο ίδιο είδος, την οικόσιτη γάτα.

Οι Γάτες Γύρω από τον Κόσμο

Οι γάτες ανέπτυξαν μια αμοιβαία επωφελή σχέση με τον άνθρωπο, μια σχέση που ορισμένοι επιστήμονες πιστεύουν ότι ξεκίνησαν οι ίδιες. Εκτιμήθηκαν ιδιαίτερα για την ικανότητά τους να ελέγχουν τα τρωκτικά στα πλοία και ταξίδεψαν σε όλο τον κόσμο μαζί με τους ανθρώπους:

• Η αρχαιότερη απόδειξη αυτής της σχέσης βρέθηκε στην Κύπρο, σε έναν τάφο 9.500 ετών όπου μια γάτα θάφτηκε σκόπιμα με έναν άνθρωπο.

• Στην αρχαία Αίγυπτο, οι γάτες λατρεύονταν, μουμιοποιούνταν και διακοσμούνταν με χρυσά κοσμήματα για να δείχνουν την κοινωνική θέση του ιδιοκτήτη τους.

• Όταν η Αίγυπτος ενσωματώθηκε στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία το 31 π.Χ., οι γάτες εντάχθηκαν στην κοινωνία των Ρωμαίων, γίνοντας κοινές σε όλη την Ευρώπη μέχρι τον 4ο αιώνα μ.Χ. Ένα σκελετό γάτας από αυτή την εποχή ήδη δείχνει το χαρακτηριστικό κοντό κρανίο των σύγχρονων οικόσιτων γατών.

• Ο Geoffrey Chaucer αναφέρει μια «πόρτα για γάτες» στα Canterbury Tales στη δεκαετία του 1380.

• Οι γάτες ταξίδεψαν από την Ευρώπη στην Αμερική, συνοδεύοντας τον Χριστόφορο Κολόμβο, τους αποίκους της Jamestown και τους επιβάτες του Mayflower.

• Η χρησιμότητά τους ως κυνηγοί ποντικιών συνεχίστηκε μέχρι τα σύγχρονα χρόνια, με γάτες να υπηρετούν ακόμη και ως επίσημοι υπάλληλοι του Ταχυδρομείου των ΗΠΑ τον 19ο και αρχές 20ού αιώνα.

Μέχρι τα τέλη του 1800, οι Αμερικανοί άρχισαν να εκτιμούν τις γάτες για τη συντροφικότητά τους πέρα από την πρακτική τους χρησιμότητα. Η πρώτη επίσημη έκθεση γάτας διεξήχθη στο Madison Square Garden το 1895. Μετά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, οι γάτες αγκαλιάστηκαν ευρέως ως κατοικίδια στην Αμερική.

Καθ’ όλη αυτή τη μακρά ιστορία, οι γάτες κινούνταν ελεύθερα μέσα και έξω από τα σπίτια. Ακόμα και η γάτα του Προέδρου Calvin Coolidge τη δεκαετία του 1920 μπορούσε να κυκλοφορεί ελεύθερα στον Λευκό Οίκο. Όπως σημειώνει ο Sam Stall, συγγραφέας βιβλίων για την ιστορία των γατών: «Την εποχή του Coolidge, κανείς δεν σκέφτηκε να κρατήσει τις γάτες μέσα—ούτε καν η γάτα του προέδρου».

Δημιουργώντας τη Γάτα Εσωτερικού Χώρου: Μια Σύγχρονη Εφεύρεση

Η ιδέα της μόνιμα εσωτερικής γάτας έγινε δυνατή μόνο με σημαντικές καινοτομίες του 20ού αιώνα: ψυγεία, εμπορική άμμο γάτας και προσιτές στειρώσεις/ευνουχισμούς.

Αν και αυτές οι σύγχρονες διευκολύνσεις καθιστούν δυνατή τη ζωή μέσα στο σπίτι, οι γάτες παραμένουν βιολογικά ίδιες με τους προγόνους τους πριν χιλιάδες χρόνια. Οι λειτουργίες τους στην κοινωνία έχουν επεκταθεί, αλλά τα βασικά ένστικτα και οι ανάγκες τους παραμένουν αμετάβλητα.

Εμπορική Τροφή Γάτας

Οι σκύλοι έχουν προσαρμοστεί σε παμφάγη διατροφή μέσω της κατοικίδευσης. Οι γάτες, όμως, άλλαξαν ελάχιστα και εξακολουθούν να χρειάζονται διατροφή υψηλή σε πρωτεΐνη. Πριν από την έλευση της ψύξης και της κονσερβοποιημένης τροφής, η διατήρηση μιας εσωτερικής γάτας που δεν μπορούσε να κυνηγήσει ήταν μη πρακτική για τα περισσότερα νοικοκυριά.

Η Επανάσταση της Άμμου (Litter Box)

Μέχρι τα μέσα του 20ού αιώνα, οι γάτες στην Αμερική κινούνταν ελεύθερα, χρησιμοποιώντας το εξωτερικό ως τουαλέτα. Μερικοί ιδιοκτήτες χρησιμοποιούσαν δίσκους με χώμα ή εφημερίδες, αλλά η ευρεία χρήση της άμμου ξεκίνησε με την τυχαία ανακάλυψη της αργιλικής άμμου το 1947 και την εμπορική διάθεση προϊόντων όπως τα Tidy Cats® τη δεκαετία του 1960. Αυτή η εφεύρεση ανέβασε τη δημοτικότητα της γάτας ως εσωτερικού κατοικιδίου, αν και η ικανότητά τους να επιβιώνουν έξω παραμένει.

Στείρωση και Ευνουχισμός

Πριν τη διάδοση των ασφαλών στειρώσεων και ευνουχισμών τη δεκαετία του 1930, η διατήρηση ανεστραμένων γατών μέσα κατά την εποχή αναπαραγωγής ήταν δύσκολη. Όπως βρίσκουν τη δική τους τροφή και τουαλέτες έξω, συνέχιζαν να ζευγαρώνουν και να γεννούν έξω, όπως για χιλιάδες χρόνια.

Παρά το ότι τα γατάκια των εξωτερικών γατών μπορούν να κοινωνικοποιηθούν και να υιοθετηθούν, πολλές γάτες ζουν ολόκληρη τη ζωή τους έξω. Οι ενήλικες κοινότητες γάτες συνήθως δεν είναι κατάλληλες για εσωτερικό περιβάλλον, αλλά η στείρωση/ευνουχισμός και η επιστροφή τους στο εξωτερικό σπίτι (TNR) βελτιώνει σημαντικά την ευημερία τους.

Οι Γάτες Ανήκουν στον Κόσμο μας

Στην εκτεταμένη χρονογραμμή της συνύπαρξης ανθρώπου και γάτας, η πρακτική του να κρατάμε γάτες μόνο μέσα στο σπίτι είναι κοινή μόνο τα τελευταία 60–70 χρόνια—ένα «κλείσιμο του ματιού» σε εξελικτικούς όρους.

Οι γάτες πάντα ζούσαν και ευημερούσαν έξω. Μόνο πρόσφατα χρησιμοποιούμε στειρώσεις, κονσέρβες και άμμο για να τις φέρουμε μέσα και να αναπαράγουμε το εξωτερικό περιβάλλον. Ο πληθυσμός των κοινόχρηστων γατών δεν δημιουργήθηκε από τον άνθρωπο· είναι φυσικό μέρος του περιβάλλοντος, όχι απλώς αποτέλεσμα χαμένων κατοικιδίων ή παραμέλησης.

Οι κοινότητες γάτες έχουν το δικαίωμα να ζουν έξω, όπως εδώ και χιλιάδες χρόνια. Για τις γάτες που δεν είναι κοινωνικοποιημένες με ανθρώπους, ένα σπίτι μέσα θα ήταν τρομακτική και στρεσογόνα φυλακή. Το εξωτερικό είναι το σπίτι τους και, όπως τα σκιουράκια, οι ρακούν και τα πουλιά, είναι καλά προσαρμοσμένες σε αυτό.

Η αναγνώριση αυτής της πραγματικότητας είναι το πρώτο βήμα για τη βοήθειά τους. Το TNR είναι μια συμπονετική προσέγγιση. Όπως οι άνθρωποι τοποθετούν τροφές και σπιτάκια για την άγρια ζωή, πολλοί παρέχουν τροφή και καταφύγιο για τις κοινότητες γάτες. Μέσω του TNR, προχωράμε ένα βήμα παραπέρα με τη στείρωση και τον εμβολιασμό τους.

Αυτή η προσέγγιση ωφελεί τόσο τις γάτες όσο και τις ανθρώπινες κοινότητες στις οποίες ζουν. Το κοινό γενικά αντιτίθεται στη σύλληψη και θανάτωση γατών και προτιμά να βλέπει τον πληθυσμό να σταθεροποιείται και τις προβληματικές συμπεριφορές των ανεστραμένων γατών να μειώνονται. Το TNR αποτελεί συνετή δημόσια πολιτική—μια ισορροπημένη, ανθρώπινη στρατηγική για την καλύτερη συνύπαρξη γατών και ανθρώπων στο κοινό περιβάλλον. Γι’ αυτό πολλές πόλεις το υιοθετούν. Το TNR σταθεροποιεί τους πληθυσμούς, μειώνει τις παραπομπές από δημοτικές υπηρεσίες, περιορίζει τα ποσοστά ευθανασίας στα καταφύγια και εξοικονομεί δημόσιο χρήμα.